Tin hoạt động 15/10/2012

Hào hứng với cách dạy mới của mô hình "Trường học mới"

Một trong những nguyên tắc cơ bản của mô hình "Trường học mới" ( VNEN) là lấy học sinh làm trung tâm cho nên toàn bộ không gian lớp học đều trở thành nơi các em học sinh học tập. Ngoài ra, các em có thể học tập từ phía gia đình và cộng đồng những vấn đề về văn hóa địa phương để làm phong phú thêm kiến thức của mình.


Tập huấn mô hình trường học mới (VNEN) cho giáo viên lớp 2-3, Âm nhạc, Mĩ thuật tại trường tiểu học Đằng Lâm - Quận Hải An -Thành  phố  Hải phòng

Thay vì xếp học trò ngồi theo cách thông thường hướng lên bảng và nghe giáo viên giảng, toàn bộ học sinh tiểu học được chia thành nhóm nhỏ và tự do trao đổi thảo luận trong mỗi giờ lên lớp.

Cách giảng dạy chia học sinh thành từng nhóm nhỏ theo hình thức "dạy học cá thể hóa" của trường được các em tỏ ra thích thú.

Học sinh từ 4 đến 6 em ngồi thành một nhóm đối diện nhau, có thể trao đổi và thảo luận khi làm bài tập, bàn ghế được sắp xếp thành nhiều cụm nhỏ không hướng lên bảng như cách tổ chức lớp truyền thống. Mỗi nhóm cách nhau bằng lối đi nhỏ để giáo viên có thể đến mọi nơi trong lớp học và tiếp xúc gần với từng em.


Theo mô hình trường học mới, học sinh sẽ hoàn toàn tự chủ, ngồi thoải mái, tự do trong lớp và giáo viên chỉ đóng vai trò hướng dẫn. Qua từng buổi học các em học sinh tỏ ra mạnh dạn hơn được chia sẻ với nhau, giúp đỡ bạn học cùng nhau tiến bộ học tập.

Trong một giờ học ghép vần của học sinh lớp 1 không khí có vẻ ồn ào, xong tất cả đều hào hứng khi được cùng nhau làm bài tập. Mỗi nhóm học sinh tự tay ghép các chữ cái lên tấm bảng nhỏ thành từ theo chủ đề bài học và tập đánh vần. Sau khi hoàn thành những bảng chữ này sẽ được treo lên tường xung quanh lớp học. Cho đến khi tiết học đã kết thúc nhiều em vẫn say sưa những con chữ.

"Không chỉ học được hai chữ "quà quê" mà các em còn học được rất nhiều vần "q" như "quả quýt", "quả cam"... Đồng thời từng nhóm học sinh sẽ đứng lên giới thiệu về món quà mà mình chuẩn bị được cũng như đặc điểm của nó. Các em đều rất thích thú với những bài học như thế này và không có cảm giác nhàm chán", cô Vân một giáo viên đứng lớp chia sẻ về bài giảng của mình.

Với cách dạy này giáo viên không sử dụng nhiều đến phấn, bảng mà lấy học sinh làm trung tâm và giáo viên chỉ hướng dẫn hoặc làm mẫu một lần, phần thực hiện do chính các em trao đổi và tự làm. Cũng nhờ bàn ghế được xếp thành cụm nhỏ nên giáo viên có thể đến từng nhóm hướng dẫn một cách chi tiết và sát sao hơn.


Bước vào học tập theo Mô hình trường học mới các em học sinh còn bỡ ngỡ, song được sự hướng dẫn chỉ bảo của thầy cô giáo các em tiếp cận nhanh, tích cực nghiên cứu, thảo luận chủ động học tập chiếm lĩnh kiến thức bài học.

Thực tế, phương pháp dạy học theo nhóm không phải là mới và đã được Bộ triển khai tập huấn cho giáo viên các trường từ năm 2005, nhưng vẫn chưa được áp dụng rộng rãi. Hiện nay, một số trường trong thành phố cũng đã sử dụng phương pháp này cho một số môn học. Nay trường tiểu học Đằng Lâm - Quận Hải An - Thành phố Hải phòng ( trường duy nhất của thành phố) là trường công lập đầu tiên áp dụng phổ biến cho tất cả các môn học tại Hải Phòng.

Trao đổi với Ban giám hiệu trường tiểu học Đằng Lâm, cô phó hiệu trưởng Khoa Thị Trúc cho biết, trong những năm trước, phương pháp dạy này mới chỉ được thí điểm ở một số môn do cơ sở vật chất không cho phép. Hơn nữa, khả năng của giáo viên cũng chưa thực sự tự tin khi áp dụng một cách đại trà. Tuy nhiên, trong năm học này nhà trường đã mạnh áp dụng phổ biến đến tất cả các khối lớp và môn học.

"Nhu cầu giao tiếp ở trẻ rất lớn, nếu để cho các em được chủ động trao đổi, tìm kiếm kiến thức mới thì sẽ được cuốn mình vào từng giờ học. Thảo luận ở đây không có gì là lớn lao, nhưng góp phần rèn luyện cho các em sự mạnh dạn trình bày ý kiến, tự tin hơn. Với cách học này thì hai phần ba thời gian của một tiết học là do các em tự làm chủ mà không phải là ngồi nghe cô đọc chép như trước kia", cô Trúc nói.

Cô Trúc cũng cho biết thêm, ban đầu có những phụ huynh tỏ ra lo lắng về cách học này. Tuy nhiên, một thời gian sau khi áp dụng các học sinh đều rất thích đi học nên mọi người đều rất ủng hộ. "Nhà trường cũng cố gắng hoàn thiện từng bước để hiệu quả dạy và học đạt kết quả tốt hơn", hiệu phó nhà trường chia sẻ.

Theo mô hình trường học mới, mỗi phòng học được sắp đặt giống như thư viện linh động, đồ dùng dạy học được để ngay tại lớp. Mỗi lớp có các góc Toán, tiếng Việt và hoạt động giáo dục. Tại các góc này, giáo viên thay đổi tài liệu và đồ dùng học tập mỗi ngày. Các học sinh sẽ thành lập hội đồng tự quản, tự đưa ra tiêu chí mà các em mong muốn về lớp mình...


Ở mô hình này, tính dân chủ trong mỗi lớp học sẽ được thể hiện rõ hơn. học sinh tự quản, tự đưa ra tiêu chí mà các em mong muốn cho lớp mình và đề ra nội dung thi đua.Học sinh cũng tự bầu lớp trưởng, lớp phó... chứ không phải do áp đặt của giáo viên, giáo viên chỉ hỗ trợ và hướng dẫn học sinh khi cần thiết.  

Qua tập huấn, cán bộ, giáo viên được nghiên cứu, trao đổi tìm hiểu cấu trúc của mô hình, nội dung của tài liệu, cách tổ chức lớp học theo phương pháp lấy học sinh làm trung tâm:học sinh tự giác, tự quản, tự trọng, tự tin, tự học, tự đánh giá và hợp tác giáo viên thực hiện vai trò là người giám sát, hỗ trợ. Giáo viên nắm vững 5 bước giảng dạy: Tạo hứng thú cho học sinh; Tổ chức cho học sinh trải nghiệm; Phân tích - Khám phá - Rút ra kiến thức; Thực hành - Củng cố bài học; Ứng dụng. Đồng thời chuẩn bị cho học sinh các lớp 2 và lớp 3 một số hoạt động sau:

+ Thành lập Hội đồng tự quản học sinh;
                + Luyện đọc hiểu và diễn đạt cho học sinh lớp 2, lớp 3 (đặc biệt là học sinh lớp 2);
                + Tập cho học sinh cách học theo cặp, nhóm của Tài liệu hướng dẫn học tập;
                + Bồi dưỡng kĩ năng điều hành hoạt động nhóm cho các nhóm trưởng;
                + Làm các góc học tập, góc cộng đồng, thư viện của các môn học;
                + Làm đồ dùng dạy học cho các môn học theo yêu cầu của Tài liệu học

Tài liệu giảng dạy cho học sinh theo Mô hình trường học mới được Bộ Giáo dục xây dựng tài liệu “Hướng dẫn học tập” các môn Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên và Xã hội được xây dựng trên cơ sở giữ nguyên chương trình, nội dung sách giáo khoa hiện hành của Việt Nam - chỉ thay đổi cách tổ chức lớp học và phương pháp dạy học là dạy cho học sinh tự học. chuyển đổi hình thức giảng dạy, truyền thụ từ phía giáo viên sang việc để cho học sinh tự học là chính.


Góc dành cho môn học tự nhiên

Trong từng môn, mỗi bài học được xây dựng đáp ứng các nội dung:Nội dung cơ bản (tự trải nghiệm, khám phá để hình thành kiến thức mới), Nội dung thực hành (áp dụng kiến thức đã học vào bài tập), Nội dung ứng dụng (vận dụng kiến thức vào cuộc sống).

Khi học theo phương pháp mới của VNEN, mỗi học sinh đến trường luôn ý thức được mình phải bắt đầu và kết thúc hoạt động học tập như thế nào, không cần chờ đến sự nhắc nhở của giáo viên.


Góc dành cho môn Toán tại lớp học

Trong tài liệu hướng dẫn học, ở mỗi bài học, các hoạt động học tập đều được chỉ dẫn cụ thể và chi tiết. Trong mỗi phòng học của VNEN đều treo 10 bước học tập:

Bước 1. Chúng em làm việc nhóm. Nhóm trưởng lấy tài liệu và đồ dùng học tập cho cả nhóm.
Bước 2. Em đọc Tên bài học rồi viết tên bài học vào Vở ô li (lưu ý không được viết vào sách).
Bước 3. Em đọc Mục tiêu của bài học.
Bước 4. Em bắt đầu Hoạt động cơ bản (nhớ xem phải làm việc cá nhân hay theo nhóm).
Bước 5. Kết thúc Hoạt động cơ bản em gọi thầy, cô giáo để báo cáo những gì em đã làm được để thầy, cô ghi vào Bảng đo tiến độ.
Bước 6. Em thực hiện Hoạt động thực hành:
            + Đầu tiên em làm việc cá nhân;
            + Em chia sẻ với bạn ngồi cùng bàn (giúp nhau sửa chữa những bài làm còn sai sót);
            + Em trao đổi với cả nhóm. Chúng em sửa cho nhau, luân phiên nhau đọc...
                                 (lưu ý không làm ảnh hưởng đến nhóm khác)
Bước 7. Hoạt động ứng dụng (gắn liền với gia đình và địa phương).
Bước 8. Chúng em đánh giá cùng thầy, cô giáo.
Bước 9. Kết thúc bài, em viết vào Bảng đánh giá
                                (nhớ suy nghĩ kĩ khi viết và lưu ý về đánh giá của thầy, cô giáo).
Bước 10. Em đã học xong bài mới hoặc em phải học lại phần nào.
 
Điểm nổi bật của mô hình "Trường học mới" này là có thể tạo cho học sinh những thay đổi tích cực; những phương pháp giảng dạy mới sẽ giúp học sinh tự trải nghiệm, khám phá để hình thành kiến thức mới; áp dụng kiến thức đã học vào bài tập và biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống; học sinh chủ động hơn, tự tin hơn. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy mới cũng yêu cầu có sự tham gia tích cực của cộng đồng, đề cao vai trò của gia đình, cộng đồng trong việc phối hợp giảng dạy cho học sinh. Một trong những nguyên tắc cơ bản của mô hình "Trường học mới" là lấy học sinh làm trung tâm cho nên toàn bộ không gian lớp học đều trở thành nơi các em học sinh học tập. Ngoài ra, các em có thể học tập từ phía gia đình và cộng đồng những vấn đề về văn hóa địa phương để làm phong phú thêm kiến thức của mình.


Góc Thư viện lớp học

Bộ GD-ĐT sẽ tài trợ toàn bộ Tài liệu giảng dạy và học tập, những tài liệu này chỉ biên soạn phương pháp dạy và học sao cho hiệu quả và sáng tạo nhất, còn lượng kiến thức thì hoàn toàn như sách giáo khoa hiện hành. Phụ huynh có thể photo toàn bộ tài liệu và cùng đồng hành với con em mình.   

 Phương pháp giảng dạy mới đòi hỏi có sự tham gia tích cực của cộng đồng, tức là đề cao vai trò của gia đình, cộng đồng trong việc phối hợp giảng dạy cho học sinh.


Phương pháp giảng dạy mới đòi hỏi có sự tham gia tích cực của cộng đồng
 
Vai trò của giáo viên là giúp đỡ học sinh nhận ra bài học, có khó khăn gì thì hướng dẫn giải quyết. Ngoài việc ưu tiên khả năng tự học, mô hình trường học mới, theo Cô Trúc, cũng sẽ ưu tiên hơn việc sinh hoạt tập thể để phát huy năng lực của học sinh .

Cô Trúc cho hay, việc bố trí lớp học ở những trường áp dụng mô hình này cũng sẽ phải khác hiện nay. Mỗi phòng học sẽ giống như phòng học bộ môn hoặc thư viện linh động, đồ dùng dạy học sẵn có và tự làm được để ngay tại lớp học. Học sinh cần học cái gì là có thể ra góc tài liệu hoặc thiết bị để lấy. Bàn ghế cũng linh hoạt để học sinh có thể học nhóm với nhau. Giáo viên có thể đến từng học sinh để giải quyết thắc mắc chứ không chỉ đứng trên bục giảng truyền thụ một chiều.


Cách đánh giá cũng khác, giáo viên sẽ phải quan sát nhiều hơn để nắm được từng bước đi của học sinh, đánh giá các em trong quá trình tự học, tự áp dụng kiến thức vào thực tiễn hoặc các buổi sinh hoạt tập thể giữa học sinh trong lớp.


Ưu điểm của phương pháp dạy học mới đã được khẳng định, nhưng để triển khai trên diện rộng, còn cần rất nhiều điều kiện đi kèm. Theo thầy Triệu Đình Nam, Hiệu trưởng trường Tiểu học Đằng Lâm, khó khăn lớn nhất chính là cơ sở vật chất. Theo quy chuẩn, để có thể sắp xếp lớp theo ý tưởng của mô hình trường học mới, cần phòng học rộng khoảng 100m2, nhưng hiện diện tích mỗi phòng học của trường mới chỉ rộng 48m2. 



Về phía giáo viên cũng có những khó khăn, trình độ đại trà tuy 100% đạt chuẩn, trên chuẩn, song nếu giáo viên không năng động sẽ không chuyển tải được kiến thức, ý tưởng đến tất cả học sinh.


Thực hiện Văn bản số: 5174/BGDĐT- GDTH ngày 10/8/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng và Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hải An chỉ đạo trường tiểu học Đằng Lâm thực hiện dạy và học theo Mô hình trường học mới VNEN cho 100% học sinh khối lớp 2 và lớp 3 năm học 2012 - 2013. Để tạo thuận lợi cho việc thực hiện Mô hình trường học mới, thầy - Hiệu trưởng Trường tiểu học Đằng Lâm nói : Rất cần các bậc phụ huynh học sinh cùng với cộng đồng hãy vào cuộc với nhà trường, với giáo viên, với học sinh để việc dạy học theo Mô hình mới đạt hiệu quả cao.

Theo đồng chí Phó trưởng phòng GD&ĐT quận Hải An Trịnh Thị Thu Huyền : Năm học 2012-2013 các trường tiểu học trong quận đang tích cực hội thảo về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực: nhằm hướng tới mục tiêu “Đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT”; tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục; tiếp tục đổi mới công tác quản lý giáo dục; chăm lo, đầu tư phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục,...và sẽ đồng loạt thí điểm theo mô hình "Trường học mới" vào năm học tới./.


Nguyễn Thị Hà Giang- Chủ tịch công đoàn trường tiểu học Nam Hải tổng hợp: Ảnh THĐL
Tiểu học Nam Hải